Kệ để hàng: 6 loại phổ biến và cách chọn giá để hàng cho kho

Kệ để hàng giúp doanh nghiệp sắp xếp hàng hóa khoa học, tận dụng không gian và thuận tiện xuất nhập kho. Tuy nhiên, mỗi loại kệ phù hợp với một cách lưu trữ khác nhau: hàng đóng thùng lấy bằng tay, pallet cần tiếp cận trực tiếp hoặc hàng cùng mã cần bố trí mật độ cao.

1. Kệ để hàng là gì?

Kệ để hàng là hệ thống giá đỡ dùng để sắp xếp, bảo quản hàng hóa theo từng tầng và vị trí trong kho. Hệ thống giúp khai thác không gian theo chiều cao, hạn chế xếp hàng trực tiếp trên nền và tạo điều kiện thuận tiện cho việc kiểm đếm, lấy hàng.

Tùy loại hàng và cách vận hành, kệ có thể sử dụng mâm tầng để chứa thùng carton, linh kiện hoặc kết cấu thanh đỡ để lưu trữ pallet. Việc xuất nhập được thực hiện bằng tay, xe nâng hoặc kết hợp robot vận chuyển.

Kệ để hàng giúp tối ưu không gian, phân loại hàng hóa và thuận tiện xuất nhập kho.

Một hệ thống kệ được lựa chọn phù hợp mang lại những lợi ích thiết thực:

• Tận dụng diện tích: Bố trí hàng trên nhiều tầng, giảm tình trạng chiếm dụng nền kho.
• Dễ tìm và kiểm kê: Phân chia vị trí theo mã hàng, lô hàng hoặc nhóm sản phẩm.
• Thuận tiện xuất nhập: Tổ chức khu vực lưu trữ và lối đi phù hợp với cách lấy hàng.
• Hạn chế hư hỏng: Giảm việc chồng hàng thiếu kiểm soát, hỗ trợ bảo quản theo đặc điểm từng loại hàng.

Lưu ý: Sức chứa lớn chỉ phát huy hiệu quả khi hàng hóa vẫn được tiếp cận thuận tiện. Doanh nghiệp cần cân đối số vị trí lưu trữ với tốc độ xuất nhập và không gian thao tác.

2. Các loại giá kệ để hàng phổ biến hiện nay

Sáu loại kệ để hàng phổ biến gồm kệ trung tải, Selective, Double Deep, Drive-in, Radio Shuttle và VNA. Điểm khác biệt chính nằm ở cách lấy hàng, khả năng tiếp cận pallet, mật độ lưu trữ và thiết bị vận hành đi kèm.

2.1. Kệ trung tải

Kệ trung tải phù hợp với hàng đóng thùng, linh kiện và vật tư được lấy trực tiếp bằng tay. Kệ thường có khung cột, thanh beam và mặt tầng bằng tôn hoặc vật liệu phù hợp với tải trọng thiết kế, giúp bố trí hàng thành từng ngăn rõ ràng.

Loại kệ này thường được sử dụng trong kho phụ tùng, kho thương mại điện tử, kho vật tư và khu vực soạn hàng. Khoảng cách giữa các tầng có thể điều chỉnh tùy cấu hình để phù hợp với chiều cao kiện hàng.

• Hàng hóa phù hợp: Thùng carton, hộp linh kiện, phụ kiện và hàng tiêu dùng.
• Ưu điểm: Dễ phân loại, thuận tiện lấy từng món hoặc từng thùng.
• Điểm cần cân nhắc: Chiều cao vị trí lấy hàng phải phù hợp thao tác của nhân viên; tải trọng tầng cần được xác định theo thiết kế.

Với kho có nhiều đơn nhỏ và thường xuyên lấy hàng lẻ, kệ trung tải giúp tổ chức khu vực soạn hàng thuận tiện hơn so với việc xếp chồng thùng trên nền.

Kệ trung tải phù hợp hàng thùng, linh kiện và nhu cầu lấy hàng trực tiếp bằng tay.

2.2. Kệ Selective

Kệ Selective cho phép xe nâng tiếp cận trực tiếp từng vị trí pallet mà không phải di chuyển pallet khác phía trước. Đặc điểm này phù hợp với kho có nhiều mã hàng, cần lựa chọn linh hoạt pallet để xuất hoặc kiểm kê.

Hệ thống được bố trí thành các dãy kệ kết hợp lối đi cho xe nâng. Mỗi vị trí có thể dành cho một pallet riêng, thuận tiện quản lý hàng theo mã, lô hoặc hạn sử dụng khi kết hợp quy trình phù hợp.

• Hàng hóa phù hợp: Hàng đóng pallet với nhiều SKU và nhu cầu xuất nhập thường xuyên.
• Ưu điểm: Dễ tiếp cận hàng, thuận tiện kiểm kê và điều chỉnh vị trí lưu trữ.
• Điểm cần cân nhắc: Cần nhiều lối đi hơn các hệ thống lưu trữ pallet theo chiều sâu.

Nếu kho thường xuyên cần lấy một pallet bất kỳ, khả năng tiếp cận trực tiếp là lợi thế đáng ưu tiên khi lựa chọn kệ Selective.

Selective cho phép xe nâng tiếp cận trực tiếp từng pallet, phù hợp kho nhiều SKU.

2.3. Kệ Double Deep

Kệ Double Deep bố trí pallet sâu hai vị trí tính từ lối đi, giúp giảm diện tích dành cho lối đi so với kệ Selective có cấu hình tương đương. Để lấy pallet phía sau, cần đưa pallet phía trước ra trước nếu vị trí này đang có hàng.

Hệ thống phù hợp với nhóm hàng có nhiều pallet cùng mã và không yêu cầu tiếp cận độc lập mọi pallet. Việc bố trí theo cặp vị trí giúp tăng mật độ nhưng cần được cân đối với trình tự xuất hàng.

• Hàng hóa phù hợp: Pallet cùng SKU, có lượng tồn tương đối ổn định.
• Ưu điểm: Tăng chiều sâu lưu trữ, giảm số lối đi giữa các dãy.
• Điểm cần cân nhắc: Cần xe nâng có khả năng vươn tới vị trí pallet phía sau và đáp ứng tải trọng tại tầm với đó.

Lưu ý: Không phải mọi xe nâng reach truck đều vận hành được kệ Double Deep. Cần kiểm tra cơ cấu vươn càng, tầm với và tải trọng còn lại theo thông số thiết bị.

Kệ Double Deep tăng mật độ lưu trữ bằng cách bố trí pallet sâu hai vị trí.

2.4. Kệ Drive-in

Kệ Drive-in cho phép xe nâng đi vào làn chứa hàng để đặt hoặc lấy pallet trên các thanh ray đỡ. Nhiều pallet được bố trí nối tiếp theo chiều sâu, giúp giảm số lối đi riêng giữa các dãy kệ.

Loại kệ này phù hợp với kho có ít mã hàng nhưng nhiều pallet cho mỗi mã. Cấu hình Drive-in nhập xuất từ một phía thường vận hành theo nguyên tắc LIFO – Vào sau, ra trước trong từng làn.

• Hàng hóa phù hợp: Hàng đồng nhất, lưu theo lô và có số lượng pallet lớn.
• Ưu điểm: Lưu trữ tập trung, tận dụng diện tích dành cho các làn chứa pallet.
• Điểm cần cân nhắc: Xe nâng phải đi vào lòng kệ nên yêu cầu thao tác chính xác; khả năng tiếp cận riêng từng pallet bị hạn chế.

Với kho nhiều SKU nhưng mỗi SKU chỉ có ít pallet, việc dành riêng từng làn có thể tạo ra các vị trí trống khó sử dụng cho hàng khác.

Kệ Drive-in tối ưu diện tích với nhiều pallet cùng mã được lưu trữ theo chiều sâu.

2.5. Kệ Radio Shuttle

Kệ Radio Shuttle sử dụng robot chạy trên ray để vận chuyển pallet trong làn kệ, giúp xe nâng không phải đi sâu vào khu vực lưu trữ. Trong cấu hình bán tự động, xe nâng đặt hoặc nhận pallet tại đầu làn và chuyển robot sang làn khác khi cần.

Hệ thống phù hợp với nhu cầu lưu trữ nhiều pallet theo chiều sâu. Người vận hành điều khiển robot thực hiện các thao tác nhập hoặc xuất theo chức năng được trang bị.

• Hàng hóa phù hợp: Nhiều pallet cùng mã, lưu theo lô trong kho thường hoặc kho lạnh có cấu hình thiết bị phù hợp.
• Ưu điểm: Tăng mật độ lưu trữ, giảm quãng đường xe nâng di chuyển trong làn.
• Điểm cần cân nhắc: Cần tính chi phí robot, pin, sạc, bảo trì và số lượng robot theo nhu cầu xuất nhập.

Khi lựa chọn, doanh nghiệp cần xem xét cả thời gian chuyển robot giữa các làn. Một kho có nhiều làn nhưng lượng hàng mỗi làn ít có thể vận hành khác đáng kể so với kho xuất nhập tập trung theo lô lớn.

Radio Shuttle kết hợp robot và xe nâng để lưu trữ pallet sâu với mật độ cao.

2.6. Kệ VNA

Kệ VNA là hệ thống kệ pallet sử dụng lối đi rất hẹp và xe nâng chuyên dụng để khai thác hiệu quả không gian kho. Phương án này phù hợp với doanh nghiệp muốn tăng số vị trí lưu trữ nhưng vẫn duy trì khả năng tiếp cận từng pallet.

Chiều rộng lối đi và chiều cao kệ phải được thiết kế đồng bộ với xe nâng, kích thước tải và điều kiện công trình. Tùy thiết bị, hệ thống có thể sử dụng ray cơ khí hoặc phương án dẫn hướng khác.

• Hàng hóa phù hợp: Hàng pallet có nhiều mã, cần tiếp cận trực tiếp trong kho có chiều cao phù hợp.
• Ưu điểm: Giảm diện tích lối đi, tận dụng chiều cao lưu trữ.
• Điểm cần cân nhắc: Yêu cầu xe nâng chuyên dụng, nền sàn đáp ứng yêu cầu thiết bị và không gian chuyển tiếp ở đầu dãy.

Kệ VNA cần được đánh giá như một phương án gồm kệ, xe nâng và nền kho, thay vì chỉ thu hẹp lối đi của hệ thống hiện có.

Kệ VNA khai thác tối đa chiều cao kho nhờ lối đi hẹp và xe nâng chuyên dụng.

3. Bảng so sánh các loại kệ để hàng

Các loại kệ để hàng khác nhau chủ yếu ở khả năng tiếp cận hàng, cách vận hành và mức độ tận dụng không gian. Bảng dưới đây giúp doanh nghiệp sàng lọc phương án trước khi tính toán layout chi tiết.

Không có một loại kệ tối ưu cho mọi kho. Chẳng hạn, hệ thống có nhiều vị trí pallet trên bản vẽ chưa chắc sử dụng hiệu quả nếu số lượng hàng mỗi mã không đủ lấp đầy từng làn.

4. Cách lựa chọn kệ để hàng phù hợp

Lựa chọn kệ để hàng cần dựa trên bốn nhóm yếu tố: hàng hóa, mặt bằng, quy trình xuất nhập và nguồn lực đầu tư. Đánh giá đồng thời các yếu tố này giúp tránh tình trạng kệ đủ sức chứa nhưng khó lấy hàng, không tương thích xe nâng hoặc phát sinh chi phí cải tạo.

4.1. Xác định kích thước và tải trọng hàng hóa

Kích thước và khối lượng hàng hóa là cơ sở để xác định vị trí lưu trữ, khoảng cách tầng và tải trọng thiết kế. Doanh nghiệp nên cung cấp dữ liệu của cả kiện hàng thông thường và kiện lớn, nặng nhất dự kiến lưu kho.

Những thông tin cần chuẩn bị gồm:

• Kích thước hàng: Chiều dài, rộng và cao sau khi đóng gói.
• Khối lượng: Tổng khối lượng hàng cùng pallet hoặc vật chứa.
• Quy cách pallet: Kích thước, vật liệu, kết cấu đáy và tình trạng sử dụng.
• Cách đặt hàng: Đặt trực tiếp lên mâm tầng hay lưu trên pallet.
• Đặc điểm riêng: Hàng dễ vỡ, dễ lăn, nhô ra ngoài pallet hoặc có trọng tâm lệch.

Lưu ý: Tải trọng mỗi tầng và tải trọng mỗi pallet là hai thông số khác nhau. Cần đọc đúng đơn vị, điều kiện phân bố tải và giới hạn của toàn bộ hệ thống.

4.2. Đánh giá diện tích, chiều cao và nền kho

Mặt bằng và điều kiện công trình quyết định số dãy, số tầng cùng cách bố trí lối đi của hệ thống kệ. Khi khảo sát, cần tính cả không gian phục vụ vận hành thay vì dành toàn bộ diện tích cho vị trí chứa hàng.

Các yếu tố cần kiểm tra gồm:

• Diện tích sử dụng thực tế: Vị trí cột, cửa, tường và các khu vực không thể đặt kệ.
• Chiều cao khả dụng: Khoảng không phục vụ lưu trữ sau khi xét các hệ thống kỹ thuật phía trên.
• Nền sàn: Khả năng chịu tải, độ phẳng và điều kiện lắp neo.
• Lối đi: Không gian di chuyển, quay đầu và tiếp cận của thiết bị.
• Khu vực phụ trợ: Nhận hàng, tập kết, soạn hàng và xuất hàng.

Với kho đang vận hành, bản vẽ bố trí nên thể hiện rõ luồng hàng từ cửa nhập đến vị trí lưu trữ và khu vực xuất. Cách này giúp nhận diện các điểm giao cắt hoặc khu vực dễ ùn tắc trước khi lắp đặt.

4.3. Xem xét số mã hàng và tần suất xuất nhập

Số SKU, lượng pallet mỗi SKU và trình tự xuất hàng quyết định mức độ phù hợp của kệ tiếp cận trực tiếp hoặc kệ lưu trữ theo chiều sâu. Đây là nhóm dữ liệu cần đánh giá trước khi ưu tiên mật độ lưu trữ.

Có thể sàng lọc phương án theo những tình huống sau:

• Nhiều SKU, ít pallet mỗi mã: Cân nhắc Selective hoặc VNA để thuận tiện tiếp cận.
• Nhiều pallet cùng mã: Xem xét Double Deep, Drive-in hoặc Radio Shuttle.
• Thường xuyên lấy hàng lẻ: Bố trí kệ trung tải hoặc khu vực soạn hàng riêng.
• Yêu cầu FIFO/FEFO: Kiểm tra khả năng lấy đúng lô, đúng hạn dùng của từng phương án.
• Xuất nhập tăng mạnh theo thời điểm: Tính công suất ở giai đoạn cao điểm, không chỉ dựa trên mức trung bình.

Doanh nghiệp cũng nên xem xét mức tồn kho thấp nhất và cao nhất. Nếu lượng hàng biến động lớn, cần đánh giá khả năng sử dụng lại vị trí trống khi một SKU giảm tồn.

4.4. Lựa chọn theo thiết bị và ngân sách

Ngân sách đầu tư cần bao gồm kệ, thiết bị vận hành và các hạng mục cần bổ sung để hệ thống hoạt động được. So sánh riêng giá bộ kệ có thể bỏ sót chi phí xe nâng, cải tạo nền hoặc bảo trì cơ cấu chuyển động.

Trước khi quyết định, nên kiểm tra:

• Xe nâng hiện có: Chiều cao nâng, tải trọng còn lại, tầm với và bán kính quay.
• Thiết bị bổ sung: Xe nâng chuyên dụng, robot Shuttle, pin hoặc bộ sạc.
• Chi phí lắp đặt: Vận chuyển, lắp dựng và xử lý mặt bằng nếu cần.
• Chi phí vận hành: Nhân công, năng lượng, kiểm tra và bảo trì.
• Khả năng mở rộng: Điều kiện bổ sung dãy, tầng hoặc thiết bị theo thiết kế.

Một cách so sánh hữu ích là đặt các phương án trên cùng nhu cầu sức chứa và lưu lượng xuất nhập. Khi đó, doanh nghiệp sẽ nhìn rõ phương án nào phù hợp ngân sách và đáp ứng được cách vận hành của kho.

Tóm lại, kệ để hàng cần được lựa chọn theo đặc điểm hàng hóa, mặt bằng và quy trình xuất nhập thực tế. Kệ trung tải phù hợp lấy hàng bằng tay; Selective và VNA thuận tiện tiếp cận từng pallet. Double Deep, Drive-in và Radio Shuttle hỗ trợ lưu trữ theo chiều sâu khi cơ cấu hàng hóa phù hợp. Đánh giá đồng bộ tải trọng, thiết bị và chi phí sẽ giúp doanh nghiệp tăng sức chứa mà vẫn duy trì vận hành thuận tiện.